ขายของออนไลน์ ออกใบเสร็จยังไง — และส่งให้ลูกค้าทางไลน์ได้แค่ไหน

ประมวลรัษฎากร มาตรา 105 วางหน้าที่ออก "ใบรับ" ไว้ที่ตัวผู้รับเงิน ไม่ได้ผูกกับการมีหน้าร้าน ไม่ได้ผูกกับทะเบียนพาณิชย์ และไม่ได้ผูกกับว่าเงินเข้ามาทางไหน ขายผ่านแชทจึงอยู่ในข่ายเดียวกับขายหน้าร้าน

ส่วนคำถามว่าขายกี่บาทถึงต้องออก ตัวเลขอยู่ในประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับอากรแสตมป์ (ฉบับที่ 34) สำหรับผู้ประกอบการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งคือแม่ค้าออนไลน์ส่วนใหญ่ ข้อ 1(4) กำหนดให้ออกใบรับเมื่อรับชำระแต่ละครั้ง "เกิน 100 บาท" — เกินคือเกินจริง ๆ 100 บาทถ้วนยังไม่เข้าเกณฑ์ ส่วนรายการที่ต้องมีบนใบเสร็จ อ่านที่ /guide/receipt-requirements

มาร์เก็ตเพลสหลายเจ้ามีปุ่มให้ผู้ซื้อขอใบกำกับภาษีตอนชำระเงิน แล้วส่งข้อมูลมาโผล่ในหลังร้านของคุณ คนมักคิดว่าแพลตฟอร์มออกให้เอง ไม่ใช่ — ศูนย์ช่วยเหลือของช้อปปี้ประเทศไทยเขียนไว้เองว่า "ช้อปปี้มีหน้าที่รวบรวมคำขอรับใบกำกับภาษีจากผู้ซื้อและส่งต่อให้ผู้ขายเท่านั้น ช้อปปี้ไม่สามารถออกใบกำกับภาษีให้กับผู้ซื้อได้ เนื่องจากไม่ได้เป็นผู้จำหน่ายสินค้าให้กับผู้ซื้อโดยตรง" (อ่านเมื่อสิงหาคม 2569)

แปลว่าคำขอนั้นมาถึงคุณ และคนที่ต้องตัดสินใจคือคุณ ถ้าไม่ได้จด VAT คุณออกใบกำกับภาษีไม่ได้ และห้ามพิมพ์คำนั้นลงบนเอกสารเด็ดขาด เหตุผลกับประโยคที่เอาไปตอบลูกค้าได้เลยอยู่ที่ /guide/seller-without-vat สิ่งที่คุณออกได้คือใบเสร็จรับเงินที่มีรายการครบ

เรื่องนี้คนขายของออนไลน์ทำอยู่ทุกวันแต่ไม่เคยมีใครตอบให้ครบ ขอแยกเป็นสามชั้น

ชั้นที่หนึ่ง สิ่งที่การส่งไฟล์ทำได้จริง — ลูกค้าได้เอกสารที่มีรายการครบไปเก็บ คุณมีสำเนาไว้ตรวจย้อนหลัง และในทางปฏิบัติ ฝ่ายบัญชีจำนวนมากรับไฟล์แบบนี้ไปตั้งเรื่องต่อโดยไม่มีปัญหา

ชั้นที่สอง สิ่งที่การส่งไฟล์ไม่ได้ทำให้เกิดขึ้นเอง — กฎหมายมีระบบ "ใบรับอิเล็กทรอนิกส์" ของมันอยู่แล้ว และเงื่อนไขไม่ใช่แค่ว่าไฟล์เป็นดิจิทัล กฎกระทรวง ฉบับที่ 384 (พ.ศ. 2565) ข้อ 12 เขียนว่าผู้ประกอบการจดทะเบียนหรือผู้มีหน้าที่ออกใบรับ "ทั้งนี้ ตามรายชื่อที่อธิบดีประกาศ" จึงจะจัดทำ ส่ง หรือเก็บรักษาใบรับด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ข้อ 13 บังคับให้ลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ด้วยใบรับรองจากผู้ให้บริการที่ได้รับการรับรองจากผู้ให้บริการออกใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์แห่งชาติ และข้อ 16 บังคับให้แจ้งข้อมูลใบรับนั้นต่อกรมสรรพากรภายในวันที่สิบห้าของเดือนถัดไป ไฟล์ที่กดดาวน์โหลดแล้วส่งในไลน์ไม่ได้ผ่านสามข้อนี้

ชั้นที่สาม ส่วนที่ยังไม่มีคำตอบ — คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.121/2545 ข้อ 2 เขียนว่า สำหรับเอกสารตามมาตรา 86/4 ถึงมาตรา 105 จัตวา ซึ่งรวมใบรับตามมาตรา 105 ทวิ ด้วยนั้น "ไม่ว่าจะจัดทำด้วยวิธีการใด" ผู้มีหน้าที่เสียภาษี "ต้องส่งมอบเอกสารหลักฐาน...ที่เป็นต้นฉบับให้แก่ผู้รับในรูปแบบกระดาษ" แต่ข้อ 4 ของฉบับเดียวกันกลับเปิดให้จัดทำต้นฉบับเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ ถ้าทำตามหลักเกณฑ์ในข้อ 5 และข้อ 6 และคำสั่งนี้ระบุเองในคำปรารภว่าออกมาเพื่อให้เจ้าพนักงานสรรพากร "ถือเป็นแนวทางปฏิบัติในการตรวจและแนะนำ" ไม่ใช่บทกำหนดโทษ

ทางที่ปลอดภัยที่สุด: ส่งไฟล์ให้ลูกค้าตามปกติ เก็บไฟล์ของตัวเองไว้ให้หาเจอ และถ้าเขาขอฉบับกระดาษ ก็พิมพ์แล้วเซ็นส่งไป อย่าปฏิเสธด้วยเหตุผลว่า "ส่งไฟล์ไปแล้ว"

ไฟล์ PDF ที่ดาวน์โหลดจากเครื่องมือใด ๆ ไม่ได้กลายเป็นเอกสารในระบบ e-Tax Invoice & e-Receipt โดยอัตโนมัติ หน้าช่วยเหลือของติ๊กต๊อกช็อปเขียนไว้ว่า "ผู้ขายจะต้องยื่นคำขอกับกรมสรรพากรก่อน และดำเนินการออกเอกสารผ่านระบบตามที่กรมสรรพากรกำหนด"

• ผู้ที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มจะออก "ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์" ส่วนผู้ที่ไม่ได้จดจะออก "ใบรับอิเล็กทรอนิกส์" — กฎกระทรวง ฉบับที่ 384 ข้อ 12 พูดถึง "ผู้มีหน้าที่ออกใบรับ" คู่กับผู้ประกอบการจดทะเบียน ระบบนี้จึงไม่ได้ปิดประตูใส่คนที่ไม่ได้จด VAT
• ระบบ e-Tax Invoice by Time Stamp ซึ่งเป็นทางที่เบาที่สุด กลับใช้ได้เฉพาะผู้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มตามมาตรา 77/1 (6) ตามคู่มือของกรมสรรพากรฉบับ 14 กุมภาพันธ์ 2568 และครอบคลุมเฉพาะใบกำกับภาษี ไม่ใช่ใบรับ
• ถ้าลูกค้าจะเอาเอกสารไปใช้สิทธิลดหย่อนตามมาตรการที่กำหนดให้ใช้เอกสารอิเล็กทรอนิกส์เท่านั้น ไฟล์ธรรมดาใช้ไม่ได้

ร้านที่ขายวันละไม่กี่ออร์เดอร์มักไม่คุ้มที่จะเข้าระบบนี้ แต่ควรรู้ว่ามีอยู่ จะได้ตอบลูกค้าได้ถูก

รายได้จากการขายของเป็นรายได้ ไม่ว่าจะขายหน้าร้าน ผ่านไลฟ์ หรือผ่านแชท กรมสรรพากรเขียนในหน้าเรื่องพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ว่าผู้ที่มีรายได้จากการขายสินค้าหรือให้บริการผ่านเว็บไซต์มีหน้าที่ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษี ส่วนเรื่องจดทะเบียน VAT อยู่ที่ /guide/seller-without-vat

เรื่องที่แม่ค้าออนไลน์กลัวกันมากคือเงินเข้าบัญชี พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 48) พ.ศ. 2562 ให้สถาบันการเงินและผู้ให้บริการเงินอิเล็กทรอนิกส์รายงานบุคคลที่มี "ธุรกรรมลักษณะเฉพาะ" ให้กรมสรรพากรปีละครั้ง เกณฑ์ตามเอกสารถาม-ตอบของกรมสรรพากรคือ ฝากหรือรับโอนทุกบัญชีรวมกันตั้งแต่ 400 ครั้งและยอดรวมตั้งแต่ 2,000,000 บาทขึ้นไป หรือตั้งแต่ 3,000 ครั้งขึ้นไป

อีกเรื่องที่เข้าใจสลับกันบ่อยคือภาษีหัก ณ ที่จ่ายของแพลตฟอร์ม หน้าข้อมูลภาษีสำหรับผู้ขายของติ๊กต๊อกช็อป (ฉบับ 20 กุมภาพันธ์ 2569) ระบุว่าภาษีหัก ณ ที่จ่าย "ใช้กับผู้ขายที่เป็นนิติบุคคลเท่านั้น" และเป็นการหักจากค่าบริการที่แพลตฟอร์มเรียกเก็บจากคุณ ไม่ใช่จากยอดขายของคุณ

1. 1ตั้งชื่อร้าน ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีไว้ให้พร้อม จะได้ไม่ต้องพิมพ์ใหม่ทุกครั้ง
2. 2พอเงินเข้า ออกใบเสร็จทันที ใส่ยอดที่รับจริง และรันเลขที่ไม่ซ้ำเรียงต่อกันไป
3. 3ลูกค้าเป็นบริษัท ให้ขอชื่อเต็ม ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักให้ตรงกับที่เขาจดทะเบียน
4. 4ส่งไฟล์ทางไลน์หรือแชทของแพลตฟอร์มได้ตามปกติ และเก็บไฟล์ของตัวเองไว้ด้วย ถ้าเขาขอฉบับกระดาษก็พิมพ์ส่งไป
5. 5เก็บสำเนาไว้อย่างน้อยห้าปีนับแต่วันที่ออก ตามมาตรา 105 ทวิ ถ้าเก็บในมือถือ ให้สำรองขึ้นคลาวด์ เพราะเครื่องหายคือหลักฐานหายทั้งชุด

สรุปสำหรับคนที่เลื่อนมาถึงตรงนี้: คุณมีหน้าที่ออกใบเสร็จรับเงิน แพลตฟอร์มไม่ได้ออกแทนคุณ ถ้าไม่ได้จด VAT ก็ออกใบกำกับภาษีไม่ได้ และการส่งไฟล์ทางไลน์เป็นสิ่งที่ทำได้และควรทำ เพียงแต่ยังไม่ใช่สิ่งเดียวกับใบรับอิเล็กทรอนิกส์ตามระบบของกรมสรรพากร